Boeren, bouwen en bedrijvigheid

De dynamiek in het buitengebied van Ede neemt toe. Nog maar een derde van de adressen in het buitengebied houdt zich puur met landbouw bezig. Agrariërs beginnen vaker met (neven)activiteiten, bijvoorbeeld op het gebied van recreatie of willen hun bedrijf omvormen tot zorgboerderijen of andere niet-agrarische activiteiten. Steeds meer boeren willen stoppen met de agrarische tak van hun bedrijf.

De gemeente Ede heeft inmiddels zo`n zestig aanvragen van boeren ontvangen die hun schuurruimte wensen in te wisselen voor bouwgrond. Ook richten veel startende ondernemers met niet agrarische activiteiten zich op het buitengebied. De gemeente gaat hier nu volop mee aan de slag. Temeer nu het ontwikkelingsplan Buitengebied Ede en het daaruit voortvloeiende regionale beleid voor functieverandering bij agrarische gebouwen in de gemeenteraad van 10 juli 2009 zijn goedgekeurd.

Bouwrecht voor sloop

“De landbouw staat op een kruispunt van wegen.”, ligt wethouder Dekker toe. “Sommige bedrijven hebben behoefte aan uitbreiding, anderen houden er juist mee op. Wij willen zowel de blijvers helpen met schaalvergroting als degenen die er juist mee op willen houden. Landbouwers gaan steeds meer op zoek naar andere functies voor hun leegstaande schuren. Om verkrotting tegen te gaan, werken wij hier als gemeente graag aan mee.” Nu biedt het streekplan van de provincie Gelderland ruimte om stallen en schuren om te bouwen tot woonruimte. “Maar van schuren kun je geen goede woningen maken”, reageert Dekker. ‘Het gaat vaak om laagbouw die absoluut niet aan de normen voldoet. Als gemeente willen wij niet dat mensen in dierenverblijven gaan wonen. Daarom stellen wij er wat tegenover als een boer besluit zijn stallen te slopen. Hij krijgt er dan bouwrecht voor terug. Vooropgesteld dat de nieuwbouw en de functieverandering de omliggende landbouw niet stoort of hindert. Stel dat iemand een crèche wil beginnen in het buitengebied, waardoor omliggende bedrijven ineens geen milieuvergunning meer kunnen krijgen. Dan kan dat natuurlijk niet.”

Functiewisselingsregeling

Of boeren van de functiewisselingsregeling gebruik kunnen maken, hangt sterk af van het type gebied waarin hun bedrijf is gevestigd. In een landbouwontwikkelingsgebied zijn nieuwe burgerwoningen niet gewenst. Maar verbreding van de bedrijfsactiviteiten mag weer wel in dit gebied, zolang de activiteiten maar bij dit gebied passen. In de zogenaamde extensiveringgebieden en verwevingsgebieden, die aan de rand van natuurgebieden zijn gevestigd, mag wel woningbouw komen. Al gelden er wel grenzen aan de bouw. Er moet minimaal 1.000 vierkante meter worden gesloopt. In ruil daarvoor krijgt de boer toestemming om een woongebouw neer te zetten van maximaal 600 kubieke meter. Heeft de agrariër minimaal 2.000 vierkante meter ter beschikking, dan krijgt hij toestemming voor een woongebouw van maximaal 800 kubieke meter en vanaf 3.000 vierkante meter mag hij twee woongebouwen van maximaal 600 kubieke meter bouwen. “Wij willen agrariërs graag stimuleren om weer te investeren in bestaande bedrijven of in andere functies. Het ontwikkelingsplan buitengebied geeft daar alle ruimte voor”, besluit Dekker.

Meer gebruiksmogelijkheden

Het ontwikkelingsplan buitengebied `Ruimte voor kwaliteit` is een voorloper van het nieuwe bestemmingsplan voor het buitengebied waar de gemeente nu aan werkt. Door de functiewisselingsregeling zal het buitengebied steeds meer gebruiksmogelijkheden kennen. Denk aan kampeerboerderijen, zorgboerderijen, crisis-, kinder- en dagopvang en andere niet agrarische bedrijvigheid voor met name startende ondernemers. De functiewisselingsregeling is gezamenlijk ontwikkeld door de gemeenten Ede, Wageningen, Barneveld, Nijkerk en Scherpenzeel. De vijf gemeenten uit het samenwerkingsverband Regio De Vallei hebben hun visie vastgelegd in de notitie `Regionale beleidsinvulling functieverandering en nevenactiviteiten`(pdf). In aanvulling daarop heeft de regio ook een `Beeldkwaliteitsplan voor functieveranderingen`(pdf) opgesteld.