Cultuurhistorische Waardenkaart

Cultuurhistorische waarden

Hoe meer mensen er in Nederland rondlopen, hoe sneller lijkt de tijd te gaan. Mensen verhuizen steeds vaker en gebouwen blijven nog maar kort staan. Onze geboortegrond zegt ons niets meer en familiebanden verwateren. In vergelijking met vroeger hechten we ons nauwelijks meer aan het landschap om ons heen, dat in rap tempo met ons mee verandert. In de waan van de dag lijken we daar weinig moeite mee te hebben.

Maar er zijn momenten dat we ons weer bewuster worden van ons eigen verleden en er zelfs een treurig gevoel van  melancholie in ons opborrelt. Typerend voor dit gevoel is het liedje ‘Het dorp’ van Wim Sonneveld. Met name in tijden van crisis vinden we belangrijk wat we aan gemeenschappelijke geschiedenis hebben. Cultuurhistorie geeft inhoud aan onze (sociale) identiteit en karakteriseert een gebied of plek. Denk bijvoorbeeld aan een historisch kerkgebouw, een open akkergebied (eng) of een eeuwenoude bomenlaan. Investeren in cultuurhistorie betekent dus dat onze gemeenschappelijke geschiedenis en identiteit blijft bestaan en zichtbaar blijft.

Cultuurhistorische Waardenkaart

In het project Cultuurhistorische Waardenkaart (CHW) Ede brengen we de geschiedenis van de ruimtelijke ontwikkeling van Ede in kaart. De cultuurhistorische waarden worden geïnventariseerd, gewaardeerd, vertaalt in beleid en door de gemeenteraad vastgesteld.

De volgende uitgangspunten staan centraal:

  • De CHW: geschikt om te sturen, te toetsen, te informeren en te inspireren
  • De CHW: een integrale cultuurhistorische inventarisatie, waardering en selectie
  • De CHW: optimaal gebruik maken van al bestaande kennis
  • De CHW: cultuurlandschap als verbinding
  • De CHW: ontwikkelingsgericht naast behoudsgericht
  • De CHW: inventarisatie is een beginpunt, waar in de toekomst op kan worden voortgebouwd

Het project is gefaseerd en wordt door verschillende bedrijven uitgevoerd in de periode 2009 tot en met 2012. Op dit moment zijn de bureaus Overland, RAAP Oost en Van Meijel Adviseurs in Cultuurhistorie bezig met de afronding van de eerste totaalkaarten van het project.

Belanghebbende?

De gemeente betrekt belanghebbenden rechtstreeks in het CHW-project of via afzonderlijke planprocedures. Bent u geïnteresseerd in de projectaanpak of heeft u andere vragen over het project? Dan kunt u contact opnemen met Charlotte Peen van de afdeling Ruimtelijke Ontwikkeling via e-mail: charlotte.peen@ede.nl.

Bij het projectplan voor de CHW Ede hoort een literatuurlijst. In deze lijst staan verwijzingen naar studies op het gebied van cultuurhistorie in Ede en omgeving, oftwel naar aardkunde, bodemkunde, archeologie, cultuurlandschap, geschiedenis, historische geografie en historische (steden)bouwkunde. Deze lijst vindt u bij de publicaties. 

Bestemmingsplan

Gemeenten zijn sinds 2007 wettelijk verplicht in bestemmingsplannen rekening te houden met bekende en te verwachten archeologische waarden. In januari 2012 geldt dit ook voor alle andere cultuurhistorische waarden. Hierop vooruitlopend heeft de gemeente Ede begin 2011 de planologische bescherming van archeologische en cultuurhistorische waarden al gecombineerd. De integrale en tegelijk selectieve manier waarop dit in Ede gebeurde, is uniek, en gebaseerd op de tussentijdse resultaten van het CHW-project.

De gehanteerde systematiek is onder andere door de gemeente uiteengezet in het cursusprogramma Erfgoed in de praktijk (najaar 2011) van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed en het Nationaal Restauratiefonds. Een samenvatting vindt u terug in RAAP-rapport 2000 (pdf).
Hoe de gemeente de vertaalslag naar het bestemmingsplan begin 2011 maakte, kunt u nagaan in het bestemmingsplan agrarisch buitengebied (BAB), met de kanttekening dat in dit plan het gebouwd erfgoed nog even buiten beschouwing is gelaten. Zie: www.ruimtelijkeplannen.nl.

Agrarisch Buitengebied

Een investering die de gemeente Ede onlangs gedaan heeft, is het laten opstellen van overzichtskaarten met cultuurhistorische waarden voor het hele agrarisch buitengebied. Op verschillende door bureaus RAAP en Overland geproduceerde kaarten zijn cultuurhistorische (dat wil zeggen: archeologische, historisch-landschappelijke en historisch-bouwkundige) plekken in het buitengebied weergegeven.

U kunt de kaarten uit het RAAP-rapport 2000 downloaden en bekijken: