Periode: 1914 - 1945
Plaatsaanduiding: Ede, Talmalaan 13

Jan van Buuren (geboren op 04 juni 1914 in Veenendaal en overleden op 03 mei 1945 op het schip 'Cap Arcona') was fabrikant in het Utrechtse Veenendaal.
Naast zijn gewone werkzaamheden is hij in de Tweede Wereldoorlog  betrokken bij de voedseldistributie voor de gevangenen in Kamp 'Amersfoort' en Kamp 'Vught'. Daarnaast heeft hij via de heren Spreij en De Nooy van het Edese verzet contacten met de LO (Landelijke Organisatie voor Hulp aan Onderduikers) en contact met de LKP (Landelijke Knokploegen). De plaatselijke KP ‘Daan’, geleid door de heer Van Schuppen, heeft zijn hoofdkwartier in de fabriek van Van Buuren. Van Buuren is tevens redacteur van het illegale blad ‘Frontnieuws’.

Maar dan slaat het ongeluk toe.
De SD (Sicherheitsdienst: veiligheidsdienst, politieke politie) arresteert Van Buuren in Veenendaal. Hij is verraden. Na vele omzwervingen, o.a. via Kamp ‘Amersfoort’, belandt Van Buuren in KZ (Konzentrationslager: concentratiekamp) ‘Neuengamme’, waar in de oorlogsjaren 106.000 gevangenen hebben gezeten. Dit kamp bestond verder uit tientallen ‘Ausenlagers’ (buitenkampen), zoals ‘Sandbostel’, ‘Meppen’ en één van de bekendste ‘Ladelund’. Zes- tot zevenhonderd van de 5.500 tot 6.000 Nederlanders, die in het KZ ‘Neuengamme’ gevangen zaten, hebben de oorlog overleefd.

Hoe tragisch is het einde van Jan van Buuren.
Eind april 1945 worden meer dan 9.000 gevangenen uit KZ ‘Neuengamme’ bij Lübeck op de schepen ‘Cap Arcona’, ‘Thielbeck’ en ‘Athene’ samengeperst. Aan boord van die schepen, gelegen in de Lübeckse Baai voor Neustadt, lijden velen honger of krijgen ziekten. Ook worden velen gedood door de SS (Schutzstaffel: militair georganiseerde politie) of zelfs door mede-gevangenen. Op 3 mei 1945 bombarderen ‘Typhoon-bommenwerpers’ de schepen. De Britten denken namelijk, dat het transportschepen van de ‘Wehrmacht’ zijn.De ‘Cap Arcona’ en de ‘Thielbeck’ staan direct in brand en zinken zeer snel. Schipbreukelingen worden vervolgens door de laagvliegende vliegtuigen gedood. Bij deze ramp, waarbij meer dan 7.000 gevangenen omkomen, verliest ook Jan van Buuren op het schip ‘Cap Arcona’ zijn leven. Deze catastrofe kent in de scheepvaartgeschiedenis niet zijn weerga.
 
Jan van Buuren trad op 18 september 1940 in Assen in het huwelijk met Femmechien Heijs (geboren op 03 januari 1917 in Assen).
Het echtpaar Van Buuren-Heijs kreeg drie kinderen: Jacob (geboren op
29 oktober 1941 in Ede), Karel (geboren op 14 november 1943 in Ede) en Johanna Maria (geboren op 18 mei 1945 in Veenendaal).
Jan van Buuren kreeg voor zijn vele verdiensten tijdens de Tweede Wereldoorlog postuum het verzetsherdenkingskruis.

Bronnen (aanwezig in het Gemeentearchief Ede)

Literatuur

• Heuvel, C.C. van den en W.J.C. Tensen  Gedenkboek verzetsherdenkingskruis: waarin opgenomen register dragers verzetsherdenkingskruis. - Alphen aan den Rijn, 1985 (blz. 91)
• Hoedeman, J.  Veenendaal in de Tweede Wereldoorlog. -Barneveld, 1985 (blz. 85)
• Lagerwij, V. en G. Plekkringa  Ede 1940 – 1945. - Barneveld, 1990 (blz. 303)
• Adresboek der gemeente Ede bevattende de namen der inwoners van Ede, Bennekom, Lunteren, Ederveen, Harskamp, Otterlo, Geldersch-Veenendaal, enz. benevens de namen en adressen van de bestuursleden der verschillende vereenigingen, enz. enz. ; bew. naar officiëele gegevens. Ede 1948. Blz. 60.

Auteur

Evert Somer, 2005