Een object kan voor de gemeentelijke monumentenlijst worden voorgedragen door de eigenaar of een andere belanghebbende. Het merendeel is echter op initiatief van de gemeente zelf aangewezen. Veelal gebeurde dit op voordracht van de Monumentencommissie Ede. De gemeente geeft belanghebbenden de gelegenheid om hun standpunt ten aanzien van een voordracht kenbaar te maken. Op grond van het advies van de Monumentencommissie en na afweging van alle belangen neemt het gemeentebestuur uiteindelijk het besluit om al dan niet tot plaatsing op de monumentenlijst over te gaan. 

Op gemeentelijk schaalniveau is beschermingsbeleid tot op heden vooral uitgevoerd om de meest waardevolle historische (steden-)bouwkunst uit de periode tot 1940 middels inventarisatie, selectie en bescherming veilig te stellen en een plek te geven in toekomstige ontwikkelingen. De belangrijkste objecten en complexen uit deze periode zijn inmiddels vrijwel allemaal aangewezen als beschermd gemeentelijk monument. De komende jaren zal de aandacht langzaam gaan verschuiven naar de periode van de zogenaamde Wederopbouw, die de resultaten van landinrichting en (steden-)bouwkunst uit de periode 1940-1965 omvat.