Geschiedenis

September is een bijzondere maand. Het is de maand dat we terugdenken aan hen die in 1944 gevochten hebben voor onze vrijheid. In september vinden er tal van speciale activiteiten plaats. Zo herdenken we het verleden, vieren we onze vrijheid en staan we stil bij hoe waardevol onze vrede en veiligheid is!

Herdenking Bombardement Ede

Op vrijdagmorgen 16 september is er een korte herdenking bij het monument aan de Parkweg. Bij het bombardement op 17 september 1944, het begin van Operatie Market Garden, kwamen 69 burgers om het leven. Om 11.25 uur, het tijdstip waarop de eerste bommen vielen, leggen leerlingen van Edese scholen bloemen.

Operatie Market Garden

De Airborne herdenking draait om de gebeurtenissen uit de Tweede Wereld oorlog in 1944 waar Ede bij betrokken is geweest: Operatie Market Garden.

Operatie Market Garden was een geallieerd offensief in september 1944. Het was voor Nederland de belangrijkste operatie uit de Tweede Wereldoorlog. Voor de geallieerden en voor een groot deel van Nederland werd het een mislukking. De laatste brug bij Arnhem bleek een brug te ver. En het westen van Nederland moest nog een lange strenge winter wachten op de bevrijding in mei 1945.

Market Garden bestond uit een grootschalige luchtlanding (Market) en een grondoffensief vanuit Belgie (Garden). Het plan hield in dat de Britse, Poolse en Amerikaanse luchtlandingstroepen belangrijke bruggen over Nederlandse rivieren zouden innemen, waarna grondtroepen via deze bruggen snel zouden kunnen doorstoten naar het IJsselmeer. Daarmee zouden de Duitse troepen in het westen van Nederland in de tang zijn genomen en was er tevens de mogelijkheid om naar het oosten door te stoten naar het Ruhrgebied. Het industriële hart van Duitsland. De geallieerden hoopten hiermee voor de winter de oorlog te beëindigen.

Luchtlandingen zondag 17 september

Op de vliegvelden in Groot-Brittannië stonden de troepen klaar bij de vliegtuigen voor het begin van Operatie Market Garden. Om 09.45 uur stegen de eerste vliegtuigen op. Ze zetten koers naar twee verzamelpunten. De totale luchtvloot bestond uit 1073 troepentransportvliegtuigen en 500 zweefvliegtuigen die begeleid werden door meer dan 1500 jagers. Dit was geen overbodige luxe gezien de lage snelheid (200 km/u) en de geringe vlieghoogte (500m). Na twee uur was het hele leger van 20.000 man, 511 voertuigen en 330 stukken geschut in de lucht.

In de omgeving van Heelsum en Wolfheze landden in de middag de eerste Britse troepen. De landingen werden perfect uitgevoerd en er was geen weerstand. Generaal Urquhart vestigde zijn hoofdkwartier aan de bosrand. Hoewel er geen Duitsers te bekennen waren, ontstonden er direct problemen voor de Britten. De radioapparatuur deed het niet goed en de radiotelegrafisten hadden de grootste moeite om contact te krijgen met andere bataljons, laat staan het opperbevel. Bovendien hoorde Urquhart dat een groot deel van een verkenningseenheid niet aangekomen was. Drieëntwintig zweefvliegtuigen van de divisie hadden door kabelbreuk hun bestemming niet bereikt. Het grootste deel van de verkenningsafdeling was hierdoor al uitgeschakeld. Men moest dus afzien van een snelle verrassingsaanval.

De Britten hadden als opdracht om zo snel mogelijk naar de verkeersbrug in Arnhem op te rukken, een afstand van 13 kilometer. Daarnaast moesten ze het landingsgebied behouden, aangezien op 18 september nog een tweede landingsgolf zou volgen. De helft werd naar Arnhem gestuurd, de andere helft zette een verdedigingsgordel op rondom het landingsgebied. Door het wegvallen van de verkenningseenheid en doordat er geen verbinding was tussen de eenheden, besloot Urquhart er zelf op uit te trekken. Achteraf gezien bleek dit een van de slechtste beslissingen

Luchtlandingen maandag 18 september

Op de Ginkelse Heide in Ede landde de 4th Parachute Brigade onder Brigadegeneraal John Hackett midden in een veldslag. De rest van de divisie probeerde de mannen bij de brug te bereiken maar konden niet door de inmiddels zeer sterke Duitse tegenstand heen breken.

De hele operatie duurde 10 dagen. Generaal Urquhart en zijn mannen waren teruggedrongen tot in Oosterbeek. Zij verbleven in Hartenstein (nu het Airborne museum) en waren volledig omsingeld door Duitse troepen. In de nacht van 25 september vond er een grote reddingsoperatie plaats waarbij de Polen die in Driel verbleven een belangrijke rol speelden. Uiteindelijk slaagden ongeveer 2200 man erin om de overkant van de Rijn te bereiken.

Op dinsdag 26 september was alles voorbij. De Slag om Arnhem was mislukt, het was een brug te ver.