Archeologische monumenten

Ede heeft behalve `bovengrondse` monumenten ook archeologische (ondergrondse) monumenten. Dit zijn belangrijke archeologische vindplaatsen die variëren van grafheuvels tot nederzettingen (bijvoorbeeld een plattegrond van een dorp uit de IJzertijd) en kastelen. Veel van deze monumenten zijn door het rijk beschermd; andere zijn beschermd via de gemeentelijke erfgoedverordening.

Voor werkzaamheden op een archeologisch monument is een vergunning nodig, zoals dat ook geldt voor werkzaamheden aan een monumentaal gebouw. In afwijking van de procedure voor `bovengrondse` monumenten wordt een vergunning voor archeologische rijksmonumenten niet afgegeven door Burgemeester en Wethouders, maar door de Rijksdienst voor het Culturele Erfgoed (RCE). Ede telt circa 50 van rijkswege beschermde archeologische monumenten.

Het bodemarchief van de gemeente

Behalve de bekende archeologische monumenten is voor een groot deel van de gemeente Ede nog niet bekend wat zich onder de grond bevindt. De gemeente Ede heeft een archeologische beleidsadvieskaart laten opstellen, waarop voor het gehele grondgebied te zien is wat de archeologische verwachtingswaarde is. Dat wil zeggen dat met één blik op die kaart te zien is wat de kans is op het aantreffen van archeologische vindplaatsen op een bepaald terrein, als daar bijvoorbeeld woningen worden gebouwd. Deze kaart wordt door de gemeentelijk archeoloog gebruikt voor het al dan niet laten uitvoeren van archeologisch vooronderzoek op te ontwikkelen locaties. De archeologische beleidsadvieskaart is in te zien bij de balie Bouwen, Wonen & Milieu van de gemeente Ede.