Gebiedsproces Otterlo

Otterlo is een aantrekkelijk dorp in een prachtige omgeving. Niet voor niets komen er jaarlijks veel toeristen om te genieten van de natuur en de gezelligheid. Tegelijk zijn in de loop van de tijd een aantal zaken uit balans geraakt in het dorp en in de omgeving. We willen zorgen dat het prettig is en blijft om te wonen, werken, leven en recreëren in Otterlo. Daarom zijn we gestart met het gebiedsproces Otterlo. Hiermee willen we de balans weer terugbrengen.

Op dinsdag 18 oktober organiseerden we de tweede gebiedsdialoog Otterlo, in het Dorpshuis.

Conceptvisie

Tijdens de tweede gebiedsdialoog presenteerden we de conceptvisie (hoofdstuk 3) (pdf, 275 KB). Hierin staat waar we naartoe willen met Otterlo en welke richtingen we daarbij hebben gekozen. In de conceptvisie hebben we informatie verwerkt uit gesprekken met inwoners, ondernemers en organisaties. Ook staat erin met welk bestaand beleid we rekening moeten houden.

Uitwerking per thema

Van de conceptvisie is ook een thematische uitwerking (hoofdstuk 4) (pdf, 206 KB) beschikbaar. Hierin kunt u per thema lezen welke richting we willen inslaan met Otterlo. We hebben hier ook een versie met tekeningen (pdf, 5 MB) van gemaakt. Onder het kopje ‘Documenten’ vindt u de tekst van de thematische uitwerking en de thematische uitwerking met tekst en tekeningen. Hier vindt u ook een samenvatting van het verkeersonderzoek (pdf, 733 KB) dat is gedaan.

De conceptvisie en de thematische uitwerking zijn hoofdstuk 3 en 4 van het eindproduct van het gebiedsproces. In hoofdstuk 1 en 2 staan de inleiding en de huidige situatie in Otterlo beschreven. In de andere hoofdstukken omschrijven we straks de opgaven voor het dorp (hoofdstuk 5) en hoe we de visie gaan uitvoeren (hoofdstuk 6).

Tijdens de gebiedsdialoog en daarna hebben we reacties ontvangen op de conceptvisie. Deze hebben we verzameld in een overzicht van reacties op de conceptvisie (pdf, 213 KB).

Op basis van de reacties trekken we de conclusie dat er op dit moment nog niet voldoende draagvlak in het dorp is om de visie te laten vaststellen. Begin december gaan we in gesprek met de Dorpsraad, Natuurlijk Otterlo en Samenwerkende Otterlose Recreatieve Ondernemers (SORO) om te bepalen hoe we nu verder gaan.

Hieronder leest u een samenvatting van de meest gegeven input uit de eerste gebiedsdialoog per thema. Daarnaast is er een overzicht van alle input (pdf, 594 KB) beschikbaar.

Natuur

Inwoners zijn trots op de natuur rondom het dorp. Veel mensen in Otterlo voelen zich wel opgesloten tussen de hekken. Ze willen graag minder hekken in de natuur. Ook zouden ze graag zien dat het Nationale Park Hoge Veluwe wordt ontsloten voor inwoners,. De mountainbike route over de Zanding is ook een onderwerp dat veel is genoemd. Inwoners ervaren overlast en maken zich zorgen dat de beschermde natuur hier kapot wordt gereden. Hondenbezitters willen vlak bij huis een plek hebben waar de hond los kan lopen. Ze vinden het officiële hondenlosloopgebied te ver. De mensen die geen honden bezitten ervaren soms overlast van de loslopende honden. Voor het buitengebied willen mensen graag de houtwallen en heggen herstellen. Ook bloemenranden langs velden worden gewaardeerd. Daarnaast is er veel gezegd over natuurinclusieve landbouw. Het dorp zelf vinden mensen over het algemeen groen genoeg. Mogelijkheden voor versterking van groen worden met name langs de grote wegen gezien.

Mobiliteit

Inwoners zien voor mobiliteit grote opgaven bij de Dorpsstraat, de N310 Harskamperweg/Arnhemseweg, het organiseren van parkeren, verkeersveiligheid door elektrische fietsen en scooters en het verkeersgedrag. Inwoners zien mogelijkheden om de knelpunten die er zijn aan te pakken door bijvoorbeeld een fysiek andere inrichting, door te zorgen voor duidelijke bewegwijzering en parkeervoorzieningen en door het stimuleren van fietsen en wandelen vanaf vakantieparken.

Wonen

Er is behoefte aan woningen voor de jeugd, maar ook voor de senioren, die dan op hun beurt weer plaats kunnen maken om de doorstroming op de woningmarkt te bevorderen. Inwoners maken zich zorgen of de geplande woningen ook echt bij de Otterlose starters/jongeren terecht komen. Inwoners vinden het belangrijk dat de leefbaarheid en de bevolkingsopbouw in balans zijn. Inwoners zien ook mogelijkheden voor transformatie en kleinschalige woningbouw in de bestaande dorpskern en stellen de vraag of bouwen op de noordelijke eng een optie zou zijn.

Recreatie

Als positieve kanten van recreatie in en om het dorp worden vooral de voorzieningen (winkels, horeca), de werkgelegenheid en de levendigheid genoemd. Als negatieve kanten noemen inwoners vooral de grote hoeveelheid vakantieparken en de verkeersdrukte die dit met zich meebrengt.

De kansen die inwoners noemen zijn divers: van wandelroutes aanleggen, het verkeer en parkeren anders organiseren (waaronder de touringcars), witte fietsen in het dorp aanbieden tot bankjes langs de wandelroutes neerzetten en afvalbakken neerzetten in het buitengebied. Inwoners zien uitbreiding van vakantieparken als grote bedreiging van de leefbaarheid van het dorp. 

Leefbaarheid

Inwoners noemen vooral de natuur (De Zanding, Hoge Zandbergen en het Nationale Park De Hoge Veluwe) als fijne plekken rond het dorp. De entree van het dorp, het Tinq tankstation, de N310, en de drukke en chaotische Dorpsstraat worden vaak genoemd als minst fijne plek. Inwoners zijn relatief tevreden over de hoeveelheid groen in hun woonomgeving. Zij geven aan dat ze het centrum gezelliger en verkeersveiliger willen maken, met de juiste voorzieningen op de juiste plek.

Het hoofddoel van het gebiedsproces is om een uitvoerbaar, integraal en gebalanceerd gebiedsplan te maken, dat een bijdrage levert aan de leefbaarheid van het dorp Otterlo en omgeving op de korte termijn en in de toekomst. Dit door versterking van de natuur en het verder ontwikkelen van de functie als recreatieve ontvangstlocatie.

In Otterlo spelen belangrijke thema’s. De natuur staat onder druk en er komen steeds meer toeristen en bezoekers die een beroep doen op voorzieningen. Ook het verkeer naar en door het dorp heeft aandacht nodig en er is behoefte aan nieuwe woningen. Ondernemers, inwoners en wij als gemeente zien verschillende opgaven in Otterlo; zaken die móeten gebeuren om het dorp leefbaar te houden. De huidige situatie kan immers beter. Er zijn ook wensen en kansen; mogelijkheden waardoor Otterlo nog aantrekkelijker kan worden. Tegelijkertijd is de ruimte beperkt en niet alles mag of kan. Veel van de opgaven, wensen en kansen hangen met elkaar samen en kunnen we niet los van elkaar bekijken. In dit gebiedsproces kijken we samen met u, hoe we zoveel mogelijk van onze opgaven, wensen en kansen kunnen realiseren en combineren, binnen de ruimte die er is.

Binnen het gebiedsproces hebben we een verdeling gemaakt in de thema’s Natuur, Mobiliteit, Wonen, Recreatie en Leefbaarheid. Het gebiedsproces Otterlo is grotendeels een uitwerking van de strategische keuzes uit de omgevingsvisie Ede 2040. De thema’s die relevant zijn voor Otterlo, werken we concreet uit naar wat er nodig en wenselijk is voor het dorp en de omgeving.

Natuur

De natuur in Otterlo is wat het dorp zo mooi en geliefd maakt. Het is een uniek gebied. Het is niet altijd te zien, maar het gaat niet goed met de natuur. Er leven minder soorten planten en dieren dan vroeger. We willen de natuur mooi houden, herstellen en versterken, zodat de soorten weer de ruimte krijgen om te leven en groeien. Hiervoor moet er wel iets gebeuren, zoals minder uitstoot van stikstof en meer rust voor de natuur. Als we niets doen, gaat de natuur verloren. In het gebiedsproces kijken we samen naar wat er nodig is. Hoe kunnen we de natuur versterken, terwijl we er gelijk voor zorgen dat we ervan kunnen blijven genieten als inwoner, ondernemer of recreant? En hoe kunnen we bijvoorbeeld woningbouw mogelijk blijven maken, zonder dat dit een te grote belasting is voor de natuur? Hoe kunnen we ervoor zorgen dat landbouw en natuur elkaar versterken?

In dit thema kijken we ook welke maatregelen we in Otterlo kunnen nemen om het veranderende klimaat het hoofd te bieden. Bijvoorbeeld door de groenstructuur van het dorp onder de loep te nemen.

Mobiliteit

Otterlo is een belangrijke ontvangstlocatie voor de Veluwe. Hierdoor komt er steeds meer recreatief verkeer. De wegen en parkeerterreinen kunnen dit verkeer niet altijd goed verwerken. Dat merken we bijvoorbeeld aan de drukte in de Dorpsstraat en op de parkeerterreinen. De provinciale weg (Harskamperweg/Arnhemseweg) is ook een aandachtspunt; het is een verbindende route voor het autoverkeer, maar fietsers en voetgangers ervaren de weg als een onveilige barrière.

We willen ervoor zorgen dat Otterlo een aantrekkelijke en levendige ontvangstlocatie is en blijft, terwijl het ook een fijne plek blijft om te wonen. Daarom kijken we in het gebiedsproces wat ervoor nodig is om het verkeerssysteem goed te laten functioneren, ook in de toekomst. Hoe maken we fiets- en wandelroutes veilig en aantrekkelijk? Hoe willen we dat verkeer naar de toeristische bezienswaardigheden rijdt? Zijn er voldoende parkeervoorzieningen? Wat vinden we belangrijk voor de functie en inrichting van de Dorpsstraat?

Het verkeerssysteem kunnen we alleen goed inrichten in samenhang met de andere thema’s. Op deze manier voorkomen we dat één probleem wordt opgelost, maar ergens anders een nieuw knelpunt ontstaat.  

Wonen

We willen voldoende betaalbare en passende woningen voor alle doelgroepen in het dorp. Dat betekent bouwen voor jong en oud, in verschillende prijsklassen. We willen vooral zorgen voor voldoende woningen voor jongeren/starters, zodat zij ook in Otterlo kunnen blijven wonen. In de omgevingsvisie staat opgenomen dat er tot 2040 ongeveer 200-300 woningen gebouwd worden.

Hoe kunnen we voldoende woningen bouwen met ruimte en respect voor de natuur? Hoe zorgen we ervoor dat deze woningen goed bereikbaar zijn en verbonden zijn met het dorp en de bestaande wegen? Wonen gaat niet alleen over voldoende en passende woningen, maar ook over prettig wonen met natuur dichtbij. Het thema hangt daarom nauw samen met alle thema’s, maar vooral met het thema leefbaarheid.

Recreatie

Jaarlijks bezoeken duizenden mensen van over de hele wereld Otterlo en omgeving. Dankzij deze bezoekers en toeristen zijn er veel hotels, restaurants, campings, bungalowparken en andere toeristische bedrijven in en rond het dorp. Tegelijkertijd zorgen de toeristen voor meer verkeer en drukte. Er zijn goede voorzieningen nodig om alles in goede banen te leiden, zoals wandel- en fietsroutes, maar bijvoorbeeld ook winkels. Hoe zorgen we ervoor dat Otterlo een prettige plek blijft om te recreëren en te wonen? Met respect voor de natuur en voorzieningen van goede kwaliteit, die passen bij de toeristen en bezoekers die naar Otterlo komen? Binnen dit thema werken we ook aan een goede ontvangst als bezoekers het dorp binnen komen. 

Leefbaarheid

We willen gezond en prettig leven zoveel mogelijk stimuleren, voor alle leeftijden. Dit betekent bijvoorbeeld dat we zorgen voor voldoende voorzieningen voor inwoners, zoals een supermarkt die groot genoeg is en goed bereikbaar. En dat er voldoende sportvoorzieningen dichtbij het dorp zijn. En hoe kunnen er voor zorgen dat ook oudere inwoners lang prettig kunnen blijven wonen in Otterlo? Groei voor de ‘eigen aanwas’ van Otterlo helpt om voor iedereen een juiste woning te kunnen realiseren en doorstroming in de woningmarkt te krijgen. Groei helpt daarnaast om voorzieningen die onder druk staan op peil te kunnen houden. Gezond en prettig leven gaat ook over actief kunnen zijn in de natuur en gezond voedsel binnen handbereik

De toekomst van Otterlo vormgeven kunnen we alleen samen met u. Het gebiedsproces is dan ook een participatief traject. Tijdens het gebiedsproces organiseren we twee of drie gebiedsdialogen, waarin u kunt aangeven wat u graag wilt voor het dorp. Het kernteam van de gemeente gaat met een aantal werkgroepen de opgaves uitwerken naar concrete en haalbare projecten. Als u inhoudelijker betrokken wilt zijn, kunt u zich later in het proces aanmelden voor een werkgroep. In elke fase geven we aan wat we doen met uw input. De gemeente neemt uiteindelijk de besluiten. We kijken in dit proces naar de lange termijn, maar ook naar oplossingen die we snel kunnen uitvoeren om de leefbaarheid te verbeteren.

We merken dat er een aantal vragen zijn die regelmatig gesteld worden over het gebiedsproces Otterlo. Daarom hebben we een overzicht van veelgestelde vragen gemaakt.

Juni 2022

Wat is de invloed van de stikstofplannen van het Rijk op het gebiedsproces Otterlo, specifiek het buitengebied van Otterlo?

Op dit moment is er nog weinig concreet over de consequenties die de politieke keuzes gaan hebben op lokaal niveau. De doelstellingen van het kabinet zullen op termijn door de provincies worden vertaald. Wij zullen vanuit de gemeente en het gebiedsproces deze ontwikkelingen volgen. Meer dan dat is op dit moment niet mogelijk.

Hoe kan ik meedoen aan een werkgroep?

Tijdens de volgende gebiedsdialoog, naar verwachting eind september, wordt kenbaar gemaakt welke werkgroepen er zijn. U kunt dan uw interesse kenbaar maken. 

Wat is de doorlooptijd van het gebiedsproces?

Op de omgevingsavond is het proces geschetst dat we willen doorlopen met het dorp. Hoe lang het proces exact zal duren, is niet op voorhand te zeggen. Dat is afhankelijk van hetgeen we opgehaald hebben: komen er veel zaken naar voren of zijn het er relatief weinig?

Het lijkt er sterk op dat vakantieparken in Otterlo wel hebben mogen uitbreiden (allerlei nieuwe vakantiehuisjes), terwijl woningbouw in Otterlo vanwege stikstofmaatregelen werd tegengehouden. Wat zijn hiervan de redenen?

Voor vakantieparken geldt geen andere regelgeving dan bij woningbouw. Per project, vakantiepark of woningen of anderszins, wordt ingezoomd op de locatie ter plekke en wordt gekeken wat binnen bestaande regelgeving mogelijk is. Bij de beoordeling van de mogelijkheden wordt onder andere gekeken naar geldende regelgeving op het gebied van stikstof. Regelgeving voor “intern salderen” is al langere tijd van kracht. Regelgeving voor “extern salderen” is recent pas opgesteld door de Provincie Gelderland.

De uitbreiding van vakantieparken kan in sommige gevallen doorgang vinden, doordat zij gebruik maken van de mogelijkheden die het geldende bestemmingsplan nog biedt. Dit kan betrekking hebben op al verkregen ruimte om fysiek uit te breiden en op beschikbare stikstofruimte binnen het bestemmingsplan. Als er beschikbare stikstofruimte is in het bestemmingsplan, kan een gedeelte daarvan gebruikt worden voor nieuwe ontwikkelingen op het park. Dat kan door het wegnemen van stikstofuitstoot binnen de projectlocatie. In dat geval spreken we van intern salderen. Als er ook al ruimte in het bestemmingsplan zit voor fysieke uitbreiding, is er in dat geval dus geen nieuw bestemmingsplan nodig om ontwikkelingen mogelijk te maken.

In sommige gevallen kan het zijn dat er wel stikstofruimte is, maar geen ruimte meer voor fysieke uitbreidingen in het geldende bestemmingsplan. Dan is het wel nodig om een nieuw bestemmingsplan te maken, waarbij de onderbouwing voor het stikstofgedeelte gebaseerd is op de regelgeving van intern salderen.

Voor de woningbouw aan de Weversteeg is er op de locatie geen stikstofruimte aanwezig (want het waren sportvelden) en geen ruimte in het geldende bestemmingsplan om fysieke ontwikkeling toe te staan. Hiervoor moet dus een nieuw bestemmingsplan worden opgesteld, waarbij de onderbouwing op het gebied van stikstof gebaseerd is op de regelgeving van het extern salderen. Deze stikstofruimte heeft de gemeente op een andere dichtbij zijnde locatie moeten aankopen, waardoor zij gebruik kan maken van extern salderen. Vanwege het aankoopproces, het openstellen van de regelgeving door de Provincie en de voorwaarden voor extern salderen leidt dat tot een langdurig proces. 

Heeft u vragen? Stuur dan een e-mail naar gpo@ede.nl of bel naar 14 0318 en vraag naar Manon Smeets.