Beeld en geluid
Verhalen komen tot leven in beeld en geluid. Ontdek de geschiedenis van de Airborne en het oorlogsverleden van Ede op een bijzondere manier. Luister naar podcasts en bekijk video’s met persoonlijke verhalen en belangrijke gebeurtenissen. U hoort wat vrijheid toen betekende, en wat het nu voor ons betekent. Zo wordt herdenken niet alleen iets om bij stil te staan, maar ook om te horen, zien en voelen.
Onze vrijheid heeft veel gekost. Zouden wij die prijs ook betalen? In de podcast Studio Vrijheid verbinden we verleden en heden. Met bijzondere, Edese verhalen uit de Tweede Wereldoorlog. Gratis te beluisteren en bekijken via Spotify(Verwijst naar een externe website) en YouTube(Verwijst naar een externe website).
We staan stil bij 7 thema's
Fatale wapendropping
Maart 1945. De oorlog nadert zijn einde, maar de strijd woedt voort. In Lunteren droppen de geallieerden wapens om het verzet te versterken. De eerste dropping slaagt, maar de tweede eindigt in tragedie. Waarom had die tweede wapendropping zulke dramatische gevolgen?
Slag om Otterlo
In de nacht van 16 op 17 april 1945 vielen onverwacht honderden Duitse soldaten Otterlo binnen. Een enorm gevecht volgde, met vele doden als gevolg. Hoe kon dit gebeuren en waarom waren de Canadezen zo belangrijk?
Mausoleum in Ede
Het mausoleum is een bijzondere, indrukwekkende plek in Ede. Hier rusten 44 verzetsmannen. Elk jaar, op 4 mei, staan we hier stil bij de offers die zijn gemaakt. Wat betekent herdenken vandaag de dag?
Operatie Market Garden
Tijdens de Slag om Arnhem in de Tweede Wereldoorlog had Ede een grote rol. Zo'n 2000 para's landden op de Ginkelse Heide. Tot op de dag van vandaag organiseren we de Airborne Luchtlandingen en Herdenking.
Herdenking 15 augustus 1945
Op 15 augustus staan we in Ede stil bij het einde van de Tweede Wereldoorlog. Dit doen we bij het Indisch monument in Ede. Sinds 2021 staat het Indisch monument in het Memorial Park aan de Vossenakker. Hoe kijken we naar het verleden en hoe kijken we samen vooruit?
Tijdens het Pegasus Wandelfestival op 26 september 2026 komen er drie nieuwe, gratis wandelroutes met bijbehorende podwalks.
In oktober en november 1944 waagden honderden geallieerde soldaten en verzetsmensen hun leven. Ze staken de Rijn over, op weg naar vrijheid. Hun moed en inzet komen tot leven op historische routes in Ede. Stap in de voetsporen van deze helden. Onderweg kun je luisteren naar één van de 3 gratis podcasts die bij deze ontsnappingsroutes horen.
Alle routes starten en eindigen op het Museumplein in Ede-Centrum. Meer informatie over de militaire historie van Ede en een link naar de podcasts vind je bij Bezoek Ede(Verwijst naar een externe website).
Podwalk 1: Generaal John Hackett - Slag om Arnhem - 15 kilometer
Generaal John Hackett landt met zijn brigade op de Ginkelse Heide op 18 september 1944. Wat gebeurt er daarna in de Slag bij Arnhem en hoe vergaat het generaal John Hackett uiteindelijk? Stap in zijn voetsporen en beluister zijn verhaal in deze podwalk tijdens een wandeling over de Ginkelse Heide.
Podwalk 2: Majoor Digby Tatham-Warter - Pegasus I - 35 kilometer
De Slag bij Arnhem in september 1944 verloopt dramatisch en mislukt. Ruim 300 parachutisten ontsnappen en duiken onder in de omgeving rondom Ede. Eén van hen is de Britse Kolonel Graeme Warrack, hoofd van de medische afdeling van de Britse parachutisten. Na de Slag bij Arnhem blijft hij achter om de Britse gewonden te verzorgen. In november 1944 neemt hij deel aan de mislukte Operatie Pegasus II. In februari 1945 bereikt hij alsnog, via heel veel omwegen, bevrijd gebied. Stap in zijn voetsporen en beluister zijn verhaal in deze podwalk, tijdens een wandeling van 25 kilometer.
Podwalk 3: Kolonel Greame Warrack - Pegasus II - 25 kilometer
Na het mislukken van de Slag bij Arnhem in september 1944 blijft een groep van ruim 300 parachutisten en vliegtuigbemanningen achter op de Veluwe. Zij verstoppen zich in de bossen, in schuren en schaapskooien. Het Edese verzet brengt veel para’s onder bij inwoners. Maar die situatie is te gevaarlijk. Een gewaagde ontsnappingsoperatie moet ze naar bevrijd gebied zuidelijk van de Rijn brengen. De Britse majoor Digby Tatham-Warter is één van de militairen die in oktober 1944 ontsnapt met Operatie Pegasus I. Stap in zijn voetsporen en beluister zijn verhaal in deze podwalk, tijdens een stevige wandeling van 35 kilometer.
Hoe is het om te vluchten in oorlogstijd? Dat hoort u in de podcastserie waarin jongeren de evacuatieherinneringen van evacués van de Slag om Arnhem (1944) doorgeven. De podcast beluistert u via Spotify.(Verwijst naar een externe website)
In de speciale Pegasus Podcast leert u meer over Operatie Pegasus 1 en 2. In 7 afleveringen nemen we u mee in een verhaal over oorlog, verzet en vrijheid. De podcast luistert u via Spotify(Verwijst naar een externe website).
Op zondag 17 september 1944 verandert Ede voorgoed. Terwijl vliegtuigen de lucht vullen en kerkgangers halsoverkop naar huis worden gestuurd, vallen er plots honderden bommen. Het wordt de zwartste dag uit de geschiedenis van Ede. In de vierdelige podcastserie Zwarte Zondag: Het vergeten bombardement ontrafelt onderzoeksjournalist Jessica Kapelle het aangrijpende verhaal achter deze tragedie. Wat gebeurde er precies op die fatale dag? Hoe kon het zo misgaan? Wie draagt de verantwoordelijkheid? En waarom bleef deze ramp zo lang onderbelicht? De podcast kunt u luisteren via Spotify.(Verwijst naar een externe website)
De Britse ambassade in Nederland heeft een Engelstalige podcast gemaakt. De podcast vertelt verhalen over de Tweede Wereldoorlog. Ook Airborne verhalen komen terug. De podcast is gratis te beluisteren via de website Remembering Together(Verwijst naar een externe website) en via Spotify.(Verwijst naar een externe website)
Wat betekent vrijheid? Ontdek de korte interviews waarin Edese veteranen in gesprek gingen met Edese studenten.
- Leo Springveld was militair in Bosnië. Vrijheid betekent voor hem: “Dat je je mening helemaal eerlijk kan geven.” Vandaag de dag is het moeilijk om met elkaar in gesprek te gaan als je anders over dingen denkt.
- Voor studente Rebekka ten Brinke betekent vrijheid dat ze kan studeren en mag geloven. "Ik zit op kamers, ik kan studeren en ik kan mijn geloof in Nederland uitdragen."
U vindt alle video's op YouTube(Verwijst naar een externe website).
Cultura Ede organiseert een filmvertoning van de Nederlandse film Vrouwenmars 1945 op 11 september 2026. De film vertelt het waargebeurde verhaal van vrouwen die aan het einde van de Tweede Wereldoorlog door een verwoest Nederland trokken.
Het verhaal
Op 11 april 1945 werden 116 vrouwen uit verzetsfamilies vanuit kamp Kamp Westerbork meegenomen op een deportatiemars. Drie nachten lang moesten zij lopen onder bewaking van terugtrekkende soldaten. Op 14 april werden de vrouwen bij Grijpskerk bevrijd. Toen zij thuiskwamen, bleek veel kapot. Huizen waren verwoest en gezinnen waren uit elkaar gevallen. Veel mannen, zonen en vaders waren overleden in kampen of gedood als vergelding. Door dit grote verlies konden veel vrouwen de oorlog nooit helemaal achter zich laten.
De film sluit aan bij verhalen uit Ede over vrouwen in het verzet, zoals Didi Roos en Janny Laupman. Hun geschiedenis is nog steeds zichtbaar in Ede, bijvoorbeeld op herinneringsborden bij de Wormshoef in Lunteren en het kunstwerk de Amazones in de Edese verzetswijk op het voormalige kazerneterrein.
Na afloop is er een gesprek met deskundigen over vrouwen in het verzet, het Edese verhaal en de betekenis van vrijheid vandaag. Op deze bijzondere avond komen herdenken, beseffen en persoonlijke verhalen samen.
Praktische informatie
Datum en tijd: 11 september om 15:00 en om 19:30 uur.
Locatie: Cultura (Molenstraat 45, Ede)
Kosten: € 12,50 inclusief koffie of thee vooraf en een drankje na afloop. Kaarten zijn te koop via de website van Cultura(Verwijst naar een externe website).