Straatnamen van verzetsstrijders

Didi Roos komt uit Rotterdam. Ze is Joods en heet eigenlijk Rachel, maar mensen noemen haar altijd Didi. Zij verlooft zich met de Joodse Marcel Hertz.

In 1942 begint de Jodenvervolging. Dan duiken de families Roos en Hertz onder in de omgeving van Bennekom, Ede en Lunteren. Ze krijgen officiële papieren als niet-Joodse evacués uit Rotterdam. Die krijgen ze via het hoofd van de burgerlijke stand in Ede (Jo van Bent) en zijn secretaresse (Janny Laupman).

Gevangengenomen

Op 18 november 1944 loopt Didi na verraad op de boerderij van Thomassen in de val. Ze ziet daar de kans om met een list het verzet in Lunteren te waarschuwen. Duitsers schieten haar daar wel in haar been. Didi wordt zwaar mishandeld maar noemt geen namen van het verzet. Dan nemen de Duitsers haar gevangen bij de SD (Sicherheitsdienst) in Apeldoorn.  Ook daar martelen ze haar en moet ze naar de executie van 10 mensen kijken. Er wordt gedreigd dat zij de volgende zal zijn. Ze blijft zwijgen. Dan wordt ze naar Westerbork gestuurd en komt daar bij de politieke gevangenen.

Afloop

Op 11 april wordt Westerbork ontruimd. De vrouwen gaan lopend richting Duitsland. Didi weet in het donker te ontsnappen door hulp van een boer. Ze vindt een fiets en gaat dan via Zutphen naar Lunteren. Op 9 mei 1945 worden Didi en Marcel in Ede getrouwd door Jo van den Bent. In 1950 verhuizen zij naar Israël.

Janny Laupman werkt op het gemeentehuis in Ede. Hier maakt zij stamkaarten in de bevolkingsadministratie na. Zo kunnen mensen een nieuw persoonsbewijs krijgen. Dit doet ze samen met Jo van den Bent, hoofd van de burgerlijke stand. In september 1944 sluit zij zich aan als koerierster bij de verzetsgroep Ede Dorp (Menno de Nooij).

Op 8 april 1945 pakt de Duitse Sicherheitsdienst (SD) Janny op tijdens een grote operatie tegen het verzet. Ze brengen haar over naar de Wormshoef in Lunteren. De SD martelt haar tijdens gruwelijke verhoren. Maar Janny vertelt hun niets. Één dag voor de bevrijding laat de SD haar vrij. Janny is er slecht aan toe. De SD heeft de verwisseling van de stamkaarten nooit gevonden.

Henk Wildenburg is hopman bij de Rooms Katholieke scoutinggroep Tarcisius. Hij is al vroeg actief in het Edese verzet. In de eerste jaren van de oorlog waagt hij zijn leven. 

Bemanningsleden van geallieerde vliegtuigen zijn boven Nederland neergestort. Hij brengt ze naar hun eerste vluchtroute contact. Henk is één van de verzetsmensen die in 1944 helpt de Edese Binnenlandse Strijdkrachten (BS) te vormen.

Boerderij Wester Wetering

Henk is staflid van de Edese BS. Op 1 december 1944 wordt hij gearresteerd op boerderij Wester Wetering. Ook geheim agent Abraham Du Bois wordt gearresteerd. Ze moeten naar de Wormshoef in Lunteren. Na de marteling gaat Henk naar Kamp Amersfoort. Hier zijn de omstandigheden erg slecht. Hij overleeft wel de oorlog, maar kan dit nooit verwerken. Hij en zijn gezin hebben hier hun hele leven lang last van.

Voor de oorlog is Pieter van Vark adjudant-onderofficier in het Nederlandse leger. In mei 1940 geeft Nederland zich over aan de Duitsers. Pieter sluit zich dan aan bij de militaire tak van de Orde Dienst (OD). Hij is contactpersoon van het gewest 6. Na augustus 1944 krijgt hij een hoofdfunctie bij de staf van de Binnenlandse Strijdkrachten (BS) Ede.

Op 1 december 1944 wordt hij door verraad gearresteerd. Hij moet naar de Wormshoef in Lunteren toe. Daar verhoren en martelen de Duitsers hem. Hij zegt niets en daarom vermoordt de Sicherheitsdienst (SD) hem op 21 december 1944 bij Heelsum.

Piet Rombout zet zich op vele vlakken in voor het verzet. Hij werkt bij de gemeente Ede en is vrienden met Jo van den Bent (ambtenaar burgerlijke stand). Piet is verantwoordelijk voor een groot aantal vervalsingen van belangrijke documenten. Ook brengt hij gegevens over de vijand in kaart.

Piet is vroeg verbonden aan het verzet. In september 1944 voegen ze hem toe aan de staf van de afdeling Ede van de Binnenlandse Strijdkrachten. Hij is aanwezig bij drie wapendroppingen. Onder zijn schuilnaam ‘Piet Tekens’ wordt hij gezocht door de SD.

Dodencel

Zijn zoon Ferdie wordt opgepakt na de dropping in de nacht van 8 op 9 maart 1945. Piet wordt gearresteerd en gaat naar de Wormshoef. Hij is zwaargewond geraakt bij een vluchtpoging en de martelingen. Op een brancard gaat hij naar Kamp Amersfoort. De Duitsers sluiten hem op in een dodencel als Todeskandidaat. Dit staat voor doodskandidaat. Hier overlijdt hij op 18 maart 1945.

Zoon Ferdie

Zijn zoon Ferdie is geboren op 29 mei 1926. Hij is koerier en is gids bij Operatie Pegasus 2. Hij ziet de slechte afloop van deze ontsnappingsoperatie in de vroege ochtend van 18 november 1944. Het lukt hem wel om te onstnappen. Na de wapendropping van 8 op 9 maart 1945 wordt hij wel opgepakt.

Gefusilleerd

Ook Ferdie moet naar de Wormshoef. Na verhoor en marteling veroordelen de Duitsers hem ter dood. Ook hij is in Kamp Amersfoort Todeskandidaat. Op 20 maart 1945 wordt hij met nog negen andere Edese verzetsmensen gefusilleerd op de Appelweg in Amersfoort.

Cornelis is één van de eerste Edenaren die in 1940 in verzet komt tegen de bezetter. In 1941 heeft hij al een vuurwapen. Cornelis houdt zich vooral bezig met onderduikers in veiligheid brengen. Vanaf 1942 gaat dit ook om Joden. 

Hij werkt samen met de Johannes Post Groep. Dit doet hij onder de schuilnaam ‘Mijnheer de Kuif’. In april 1943 wordt hij verraden en zit zes maanden in Kamp Vught. 

Wapendropping

Daarna sluit hij zich aan bij de Edese verzetsgroep De Vries (van Spankeren). Ook dan wordt hij gepakt. Dit gebeurt bij de wapendropping van 8 op 9 maart 1945. Hij gaat naar de Wormshoef. Na ondervraging en mishandeling zit hij vast in Kamp Amersfoort als Todeskandidaat. Op 20 maart 1945 wordt hij gefusilleerd in Loosdrecht. Ook vijf andere verzetsmensen uit Ede en vier uit een andere plaats worden gedood.

Voor de oorlog is Piet Smit vaandrig bij padvindersgroep De Langenberg in Ede. Dit is een assistent-verkennersleider. Tijdens de oorlog werkt hij bij de Landelijke Knokploegen (LKP). Ook is hij een tijdje districtsleider van de Landelijke Organisatie voor hulp aan onderduikers (LO) in Enkhuizen.

Piet stapt over naar de Raad Van Verzet (RVV). Hij treedt toe tot de Packard groep: het Netherlands Intelligence Departement. Hier werkt hij samen met het verzet in Ede.

Radioberichten geallieerden

Op 26 november 1944 wordt hij op heterdaad betrapt in Hengelo. Hij stuurt op dat moment radioberichten naar geallieerden. Op 8 maart 1945 is hij één van de 117 Nederlanders die bij de Woeste Hoeve worden geëxecuteerd. Dit was een straf voor de aanslag op Hitlers politiebaas in Nederland (Rauter).

Aart is geboren op 27 augustus 1915 en overleden op 1 oktober 1944. Zijn schuilnaam was Van der Steen. Aart was lid van de verzetsgroep De Vries (van Spankeren).

Hij is een erg gewaardeerde Sectiecommandant van groep C. Hij krijgt de opdracht om twee gevangengenomen Nederlandse overlopers te liquideren. Op 1 oktober 1944 komt hij daar zelf bij om in Ede.

Egbert Veen is leider van de wilde Knokploeg Veen. Door zijn klokploeg worden bijvoorbeeld geld en distributie transporten overvallen.

Egbert werkt veel samen met andere knokploegen op de Veluwe en in de Vallei. Deze knokploegen liquideren ook gevaarlijke landverraders en infiltranten. Egbert overlijdt door één van deze opdrachten.

Neergeschoten

Na een mislukte aanslag in Putten wordt zijn naam genoemd. Egbert zit ondergedoken. Terwijl hij op 13 januari 1944 zijn vrouw naar huis brengt, staan de Duitsers hem op te wachten. Hij wordt voor zijn huis aan de Papekoplaan in Ede in het bijzijn van zijn vrouw neergeschoten.

Louise (Wies) Boonzaaijer is een erg actieve koerierster. Ze zit in verzetsgroep Ede Dorp (Menno de Nooij) en verzetsgroep Lunteren (Flip van de Pol/Aart Roelofsen). 

Wiesje wordt door de Duitsers gezocht. Ze kunnen haar bij een huiszoeking niet vinden. Daarom arresteren ze haar ouders. 

Vader Ariën Thomassen opent zijn boerderij voor wapenopslag en schietoefeningen van het Edese verzet. Zijn zoon Evert woont in het huis ernaast. Hij biedt onderdak in zijn boerderij aan het hoofdkwartier van de BS-staf Ede (Binnenlandse Strijdkrachten).

Na verraad volgt op 18 november 1944 huiszoeking. Vader Ariën en zijn zoon Gijsbert worden gearresteerd. Zoon Evert weet te ontsnappen. Beide boerderijen worden platgebrand.

Overleden

Ariën Thomassen overlijdt op 24 februari 1945 in concentratiekamp Neuengamme (Duitsland).

Zoon Gijsbert Thomassen overlijdt al een week eerder, op 16 februari 1945, in hetzelfde concentratiekamp Neuengamme (Duitsland).

Rijk Tigelaar houdt zich al vroeg bezig met hulp aan Joden. De Duitsers arresteren hem hiervoor en brengen hem naar de kampen Amersfoort en Vught. Nadat hij vrij kwam, werd hij lid van verzetsgroep De Vries (van Spankeren).

Tijdens de dropping van 8 op 9 maart 1945 wordt hij weer gearresteerd. Hij gaat naar de Wormshoef. Daar verhoren en mishandelen ze hem. Ook veroordelen ze hem ter dood. Hij moet weer naar kamp Amersfoort. Dit keer als Todeskandidaat. Op 20 maart 1945 wordt Rijk naar Loosdrecht gebracht. Hier wordt hij met nog negen andere gevangenen gefusilleerd.

Barend Veenendaal is schilder en werkt bij de Nooij. Hij raakt midden 1942 steeds meer betrokken bij het verzet. Hij zorgt voor pakketten met voedsel voor opgesloten Nederlandse verzetsmensen. Ook werkt hij mee aan het verbergen en verzorgen van de door Duitsers gezochte mensen. Barend is lid van verzetsgroep Ede Dorp (Menno de Nooij).

Na de luchtlandingen op 17 september 1944 gaat hij ook Britse Airbornes onderbrengen. Bijvoorbeeld bij zijn ouders in huis. Hij werkt ook mee aan het organiseren van de Pegasus ontsnappingsoperaties. In deze operatie proberen ze vooral Britse Airbornes weer naar hun eigen linies terug te brengen.

Kamp Amersfoort

Barend is bij minimaal twee wapendroppingen. Hij wordt gearresteerd bij de dropping in de nacht van 8 op 9 maart 1945. In de Wormshoef ondervragen en mishandelen de Duitsers hem. Daarna zetten ze hem vast in Kamp Amersfoort als Todeskandidaat. Op 20 maart 1945 wordt hij op de Appelweg in Amersfoort doodgeschoten.

Elbert Veenendaal is geboren op 9 december 1917. Hij werkt bij de Nederlandse Spoorwegen. Ook helpt hij met het verzetswerk. Op 17 september 1944 is de spoorwegstaking. Hij duikt dan onder samen met zijn vrouw en kind bij zijn familie in Ede.

Na de Slag om Arnhem hadden veel Britse Airbornes geen onderdak. Elbert was erg betrokken om te zorgen voor onderdak. Het werk is wel gevaarlijk voor zichzelf en zijn gezin. Daarom mag hij van zijn familie ook geen ander verzetswerk doen.

Wapendropping

Op 8 maart 1945 laat hij zich niet meer tegenhouden. Hij gaat mee naar een wapendropping. Daar nemen de Duitsers hem gevangen en gaat hij naar de Wormshoef. Ze ondervragen en mishandelen hem daar. Daarna komt hij in Kamp Amersfoort als Todeskandidaat. Op 20 maart 1945 wordt Elbert op de Appelweg in Amersfoort geëxecuteerd.

Voor de oorlog is Folkert Roosjen sergeant bij de infanterie. Hij moet als krijgsgevangene naar Duitsland. Krijgsgevangene zijn militairen die gevangen zitten door de vijand. Op 11 juni 1940 gaat hij weer terug naar Nederland. Folkert is leraar in Veenendaal.

In 1943 krijgt hij de oproep om terug te keren in Duitse krijgsgevangenschap. Folkert duikt onder. Tot 17 september 1944 kan zijn vader hem tegenhouden om werk te doen voor het verzet. Maar Folkert kan goed Engels spreken. Daarom gaat hij Britse Airbornes onderbrengen. Hij werkt mee aan de Pegasus ontsnappingsoperaties.

Wapenopslag en wapendroppingen

Ook werkt hij samen met verzetsgroep Ede Dorp (de Nooij). Hij opent een ruimte op het terrein van zijn woning voor wapenopslag. Deze wapens kwamen bij de wapendroppingen vandaan. Folkert is zelf ook bij de wapendropping op 2 maart 1945. Hij gaat op 8 maart 1945 naar hetzelfde droppingsterrein. Maar hij houdt zijn broer tegen om mee te gaan. Folkert vindt het te gevaarlijk voor hem. 

Na deze dropping wordt Folkert gearresteerd. Op 20 maart 1945 wordt hij gefusilleerd in Loosdrecht.

Cornelis Garritsen start zijn verzetswerk bij de Raad Van Verzet (RVV). In september 1944 worden alle verzetsgroepen samengevoegd tot de Nederlandse Binnenlandse Strijdkrachten. Cornelis sluit zich dan aan bij verzetsgroep Ede Dorp (Menno de Nooij).

Cornelis is erg actief als koerier en helpt ook met ander verzetswerk. Zijn wens om ook een wapendropping mee te mogen maken, leidt tot zijn dood. 

Gefusilleerd

De Duitsers pakken hem op bij de dropping in de nacht van 8 op 9 maart 1945. Hij gaat naar de Wormshoef. Na ondervraging en mishandeling zetten ze hem vast in Kamp Amersfoort als Todeskandidaat. Op 20 maart 1945 wordt Cornelis in Loosdrecht gefusilleerd.

Broers Henk en Wim zijn lid van verzetsgroep Lunteren (Flip van de Pol/Aarts Roelofsen). Ze doen verschillende verzetsactiviteiten. Activiteiten zoals wapendroppingen, koerierswerk en ze werken mee aan ontsnappingsoperatie Pegasus 1. 

Geheim agent Henk van Loenen geeft de opdracht om naar het bevrijde zuiden te gaan. Daar moeten de broers contact leggen met de geallieerden. Henk en Wim komen in de Betuwe bij Dodewaard om het leven.

Gerard Lambert zit al vroeg in de oorlog bij het verzet. Hij sluit zich aan bij de Raad Van Verzet (RVV). Als de Binnenlandse Strijdkrachten (BS) ontstaat, gaat Gerard over naar de BS-afdeling Ede. Dit is begin september 1944.

De Duitse Sicherheitsdienst zoekt Gerard. Na zijn arrestatie martelen de Duitsers hem zwaar. Uiteindelijk vermoordt Ries Jansen hem op 15 april 1945 in de Wormshoef in Lunteren.