Ontwikkeling de Ginkel

De Ginkel is uniek. Een prachtig heidegebied en landbouwenclave, omgeven door uitgestrekte bossen. Het gebied trekt veel toeristen en wordt steeds belangrijker voor herinneringstoerisme. Maar het is ook een kwetsbaar gebied. De komende jaren werken we aan de ontwikkeling van de Ginkel, want het staat onder druk.

Samen met bewoners, grondeigenaren en ondernemers brengen we de Ginkel in balans. We maken een centrale entree voor het gebied. Vanaf daar vinden bezoekers eenvoudig hun weg door het gebied. Op andere plaatsen wordt het rustiger en kan de natuur herstellen. Bekijk ook het filmpje waarin we uitleg geven over het project.

In het gebied De Ginkel wisselen bos, heide en landbouwgrond elkaar af. Ook historisch heeft het gebied waarde. Dat maakt het een populaire bestemming voor toeristen en andere bezoekers.

Het aantal mensen dat het gebied bezoekt stijgt. Daardoor staat de natuur onder druk en er ontstaan problemen met de bereikbaarheid. Er zijn niet genoeg parkeerplekken, waardoor bezoekers overal en nergens parkeren. Ook moeten bezoekers de drukke Arnhemse weg oversteken om van het ene naar het andere deel te kunnen. Dit alles levert onveilige situaties op.

De huidige paden die bezoekers gebruiken, gaan soms dwars door kwetsbare delen van de Ginkel. Ze worden intensief gebruikt en daar hebben kwetsbare planten en dieren last van. Soms verdwijnen ze daardoor zelfs uit het gebied.

De situatie zoals die nu is kan zo niet langer. We werken aan een betere balans tussen bezoekers, gebruikers en de natuur. Dit willen we doen in samenwerking met mensen die in de Ginkel wonen of werken. Zo houden we de Ginkel een plek waar zowel mens als dier gebruik kan maken van het gebied.

Bewoners en ondernemers denken mee

De ontwikkeling van de Ginkel bestaat uit verschillende projecten. Al die projecten richten zich op het verbeteren van de kwaliteiten van het gebied. Bewoners en ondernemers in het gebied hebben vooraf hun ideeën gegeven. Bezoekers konden onder meer meedenken via een flitspeiling op Instagram. Met al die informatie zij we de projecten verder uit gaan werken.

Ook bij het uitwerken van de ideeën zijn we de bewoners en ondernemers blijven betrekken. We vroegen hen om te kijken of het klopt met eerdere ideeën. Weken we van een eerder idee af? Dan legden we uit waarom dat was.

Thema's en projecten

De Ginkel is een groot gebied waar we veel aan willen doen. Daarom zijn er veel verschillende projecten. Die projecten zijn verdeeld over vier thema’s. Lees verderop op deze pagina per thema meer over de projecten of bekijk hier het gebiedsplan (pdf, 16 MB).

Entree van het gebied

  • Het maken van een betere plek om bezoekers te ontvangen
  • Opknappen van randwal De Halve Maan
  • Herontwikkeling ontginningskernen landbouwenclave
  • De Houtwerf

Beleven en bekijken

  • Natuurcentrum en heemtuin
  • Recreatieve routes
  • Bezienswaardigheden

Landbouw die samenwerkt met natuur en cultuurhistorie

  • Natuur- en cultuurinclusieve landbouw
  • Herontwikkeling ontginningskernen landbouwenclave
  • Verbeteren natte natuur

 Gebieden voor natuur en recreatie en passende inrichting

  • Zones voor recreatie
  • Herstellen van de natuur op de Ederheide (hondenlosloopgebied)
  • Versimpelen van de picknickplek aan de Wijde Veldweg
  • Minder (beheer)paden. Beheerpaden zijn paden die gebruikt worden om het bos te kunnen beheren. Bijvoorbeeld door auto's om te kunnen snoeien.
  • Bepalen grootte schaapskudde

Documenten

Om de plannen uit te kunnen voeren, moesten we eerst onderzoeken of alles mag volgens de Wet natuurbescherming. Het bleek dat voor sommige onderdelen extra onderzoek is. Die onderzoeken worden nu uitgevoerd. We verwachten dat deze in oktober klaar zijn. De volledige uitslag van het eerste onderzoek leest u hier (pdf, 9 MB).

Via een centrale entree vinden bezoekers hun weg in de Ginkel. Hieronder leest u meer over de projecten die te maken hebben met het maken van de entree.

Project: gebiedsentree

Een van de projecten is het maken van een gebiedsentree. Het centrale punt van de Ginkel waar u begint met het ontdekken van het gebied. Afhankelijk van uw interesse kan dit gaan over de natuur, het ontstaan van het gebied of om de gebeurtenissen uit de Tweede Wereldoorlog te herdenken.

De ingang van het gebied willen we groener en aantrekkelijker maken. En beter voor de biodiversiteit. De ingang is de plek om uw auto te parkeren. Of uw fiets, want nog liever hebben we dat u op de fiets komt. Paardentrailers parkeren hier niet. Die krijgen een eigen parkeerplaats op de Houtwerf.

In de directe omgeving van de entree verwijderen we de verspreidliggende parkeerplaatsen. Om mensen te stimuleren met de fiets te komen, blijft het aantal parkeerplaatsen bij de Ginkel hetzelfde.

Bij het ontwerpen van een ingang voor het gebied, hebben we ook aandacht voor het veilig oversteken van de N224 en de inrichting rond de schaapskooi. Zo voorkomen we dat schapen en mensen elkaar in de weg lopen.

Project: randwal de Halve Maan

Vlakbij de schaapskooi op de Ginkelse Heide ligt randwal De Halve Maan. Deze wal is oud en kenmerkend voor dit gebied. In het verleden is het verplaatst om de huidige parkeerplekken bij de schaapskooi te ontwikkelen.

Zowel historisch als voor de natuur is de wal belangrijk. Dat willen we zo houden en nog beter maken. We zochten uit waar de wal oorspronkelijk lag. De wal gaan we terugbrengen naar die plek. Op die manier zal de randwal in de toekomst ook minder beschadigen.

Project: De Houtwerf

De Houtwerf aan de Arnhemseweg 105 speelt een belangrijke rol in het maken van de gebiedsentree. Op deze plek kunnen paardentrailers straks parkeren. Dit is rustigers voor de paarden veiliger voor bezoekers. Op deze manier worden ruiters gescheiden van andere doelgroepen.

Het tweede doel van het aanpakken van de houtwerf is om activiteiten die te maken hebbben met bos- en natuurbeheer bij elkaar te brengen. Het wordt een multifunctionele werf in het bos, beschikbaar voor gebruik door gemeente Ede.

Een deel van de Houtwerf wordt weer natuur. Het wordt een plek van hergebruik, waar bijvoorbeeld gekapte bomen een andere manier een nieuw leven krijgen.

Project: herontwikkeling ontginningskernen landbouwenclave

In de landbouwenclave zijn in het verleden stukken heide geschikt gemaakt voor landbouw en om te wonen. Dit wordt ook wel ontginning genoemd. In de landbouwenclave is dat vanuit vier plekken gebeurd en dat is nog steeds zichtbaar in de zogeheten ontginningskernen. Het is een bijzonder stukje geschiedenis. Het erf Zuid-Ginkel (de gebiedsentree) is een van de ontginningskernen.

Het doel is om de historische en bijzondere plekken te versterken. We willen de ontginningskernen herstellen en beschermen. We herstellen de biodiversiteit en verbeteren de kwaliteit van het gebied. Dit doen we door elementen die passen bij het landschap terug te brengen. Ook wordt het gebied zo nog aantrekkelijker voor bezoekers.

De volgende projecten dragen bij het beleven en bekijken van de Ginkel.

Project: recreatieve routes

Het grote doel van de plannen voor de Ginkel is om een betere balans te brengen tussen wat goed is voor de natuur en fijn voor de bezoeker. Die balans kunnen we bereiken door bepaalde gebieden aan te wijzen voor recreatie en andere voor natuur. Dat betekent dat we bezoekers leiden naar plekken die we willen openstellen voor bezoek. Op die manier wordt het rustiger in de kwetsbare gebieden.

Wandelroutes

We ontwikkelen wandelroutes die starten op een centraal punt. In het gebied zijn verschillende paden aanwezig. Er is uitgezocht welke paden:

  • nog goed te volgen zijn;
  • vernieuwd moeten worden;
  • door kwetsbaar gebied gaan en dus niet passen binnen het plan.

Dit houdt in dat sommige paden gesloten worden en er nieuwe routes worden uitgestippeld in een gebied dat wel geschikt is voor recreatie.

Er is veel te zien op de Ginkel en bijna alles heeft een verhaal. De wandelroutes gaan langs die interessante plekken. Langs de route komt de mogelijkheid om bijbehorende verhalen te lezen. Bij de gebiedsentree komt ook een bord te staan waarop duidelijk staat welke kant men op kan om bij de bezienswaardigheden te komen.

Routes vanuit centraal punt

Op de Ginkel komen er vier nieuwe, korte wandelroutes. De routes duren ongeveer een uur. Deze starten allemaal bij de entree van het gebied. De routes maken we zichtbaar met paaltjes. Zo de bezoeker geen app of kaart hoeft te gebruiken om de route te volgen.

De Liberation route, de route van het Klompenpad en de lange afstandsroutes blijven. Wel verleggen we het startpunt van het Klompenpad naar de ingang van het gebied.

Toegankelijke routes

Er liggen nu nog twee rolstoelroutes in het gebied. Samen met de groep Koplopers uit de gemeente hebben we bekeken wat beter kan. In het nieuwe plan komen drie korte, toegankelijke routes. Deze zijn met elkaar verbonden.

Andere routes

De Ginkel wordt in het fietsroutenetwerk een apart fietsknooppunt. Op die manier is het gebied makkelijk te vinden.

De routes voor mountainbikers en ruiters zijn net vernieuwd en pakken we daarom niet aan. Wel houden we met het ontwerpen van paden rekening met de ligging van deze routes. In communicatie zal duidelijk worden aangegeven dat de ruiterroutes niet starten bij de entree, maar bij de Houtwerf. Daar zijn ook parkeerplaatsen voor trailers. De Mountainbike routes starten bij De Fietser in Ede.

Project: Natuurcentrum Veluwe

Op het historische boerenerf Groot-Ginkel staat een boerderij met het Natuurcentrum Veluwe. Bezoekers vinden hier in de toekomst meer informatie over de typische natuur in relatie tot landbouw in dit gebied. Het terrein delen we op in drie delen:

  1. natuurerf
  2. natuurtuin
  3. natuurakker

Er komt een nieuwe aanbouw en terras. Het terrein bij de boerderij richten we zo in dat vanuit daar de hei, het bos en landbouw zichtbaar zijn. Een unieke plek op de Ginkel waar jong en oud de omgeving kan beleven.

Landbouw is onderdeel van de Ginkel. Binnen dit thema werken we aan vormen van landbouw die goed is voor natuur en cultuur.

Project: natuur- en cultuurinclusieve landbouw

Omsloten door heide ligt een gebied dat gebruikt wordt voor landbouw. Dat heet de landbouwenclave. Landbouwenclave De Ginkel is een plek waar natuur, cultuur, landschap en landbouw samenkomen.

Niet belasten

We streven ernaar dat landbouw in het gebied zo produceert dat het de omgeving niet belast. De eeuwenoude landbouwgrond in het gebied moet weer een gezondere bodem vol bodemleven krijgen. Zo kunnen gewassen beter groeien. Als de omgeving niet meer belast wordt, wordt schoon kwelwater niet meer vervuild, waardoor de biodiversiteit toeneemt. Meer insecten, kruiden en boerenlandvogels kunnen daardoor een plek vinden in het gebied.

De boeren in het gebied spelen hierin een belangrijke rol. Ze kunnen zorgen voor de biodiversiteit in het gebied, maar ook voor een aantrekkelijk landschap. Samen met de boeren:

  • werken we aan het verbeteren van de bodem;
  • gaan we meer akkerranden aanlegen;
  • stimuleren we het om af te wisselen in wat je teelt;
  • maken we bedrijfsplannen;
  • delen we kennis met elkaar.

Project: herstel natte natuur

We willen de kwaliteit van het water en daarmee de natuur in het landbouwgebied verbeteren. In het gebied ligt een natuurlijk systeem dat water aanvoert, opslaat en afvoert.

Het natuurlijke systeem is in principe goed, maar wordt verstoord door landbouwwater. Dit heeft een negatief effect op wat er in het gebied leeft. Door het gebied te herstellen verdwijnen de verstoringen. Wanneer we dat doen is het gebied aantrekkelijk voor verschillende dieren en planten zoals de kamsalamander, ringslang, bruine vuurvlinder en drijvende waterweegbree. Daarnaast willen we extra poelen aanleggen om het leefgebied voor bepaalde soorten te verbeteren.

Project: herontwikkeling ontginningskernen landbouwenclave

In de landbouwenclave zijn in het verleden stukken heide geschikt gemaakt voor landbouw en om te wonen. Dit wordt ook wel ontginning genoemd. In de landbouwenclave is dat vanuit vier plekken gebeurd en dat is nog steeds zichtbaar in de zogeheten ontginningskernen. Het is een bijzonder stukje geschiedenis.

Het doel is om de historische en bijzondere plekken te versterken en het landschap in de landbouwenclave te herstellen. Dit is mooi voor de bezoekers en goed voor de landbouw en de biodiversiteit. Hiervoor leggen we houtwallen aan die vroeger ook tussen de percelen stonden.

De situatie zoals die nu op de Ginkel is kan zo niet langer. De onderstaande projecten dragen bij aan een betere balans tussen mens en natuur. Sommige gebieden zijn bedoeld voor recreatie, anderen om natuur de ruimte te bieden.

Project: zones voor recreatie en natuur

In het gebied de Ginkel willen we mens en natuur beter in balansbrengen. Daarom wijzen we samen met de provincie Gelderland speciale gebieden aan. Sommige plekken zijn dan een rustgebied of een rustige zone binnen natuurgebied de Ginkel. Op andere plekken mogen mensen recreëren. Daar mag het druk worden en wordt gekeken naar beleving voor de mens.

Door de drukte in een deel van het gebied te houden, wordt het op andere plekken rustig. Zo kan de kwaliteit van het gebied omhoog gaan voor zowel natuur als mens.

Project: hondenlosloopgebied

Bij de Drieberg ligt een losloopgebied voor honden. Dit losloopgebied is verkleind. Een deel van dit gebied is terrein van Defensie en is nu verkleind. Door het losloopgebied voor honden te verkleinen ontstaat er meer ruimte voor oefeningen van Defensie. Ook kunnen er hierdoor op een groter deel van de heide schapen grazen. En dat is belangrijk voor het onderhoud van de heide. Het voorkomt dat de heide over een aantal jaar alleen nog maar bestaat uit gras en bomen. Verder is er zo minder verstoring voor planten en dieren, worden grafheuvels niet beschadigd en neemt overlast van hondenpoep af.

Project: versobering Wijde Veldweg

Aan de Wijde Veldweg, achter de schaapskooi, ligt een recreatieveld. Het is geschikt voor dagrecreatie. Bij het grasveld stonden enkele barbecues en picknickbanken. De barbecues waren vies en verouderd en zijn ondertussen verwijderd. De aanwezige kampvuurplaats is in 2019 permanent gesloten vanwege overlast en de steeds drogere zomers. Het stoken van vuur op deze locatie is niet meer wenselijk en auto’s die door over de heide rijden verstoren de natuur.

De Wijde Veldweg is al afgesloten voor autoverkeer. Het recreatieveld blijft per fiets en voet toegankelijk. Het moet een fijne recreatieplek worden met ruimte voor activiteiten die niet schadelijk zijn voor de natuur.

Project: schaapskooi

Op een heide zoals de Ginkel is het belangrijk dat deze onderhouden wordt. Gebeurt dat niet, dan groeit het vol met gras en bomen. De schapen die er grazen eten jonge grassen en bomen op. Daardoor blijft de heide open en biedt ze aan veel planten- en diersoorten een plek om te overleven.

Biodiversiteit vergroten

De heides zijn eigendom van het Rijksvastgoedbedrijf en Natuurmonumenten. Het beheer is uitbesteed aan Stichting Edese Schaapskudden. De verschillende grondeigenaren gaan zich in de toekomst meer richten op het vergroten van de biodiversiteit op de heides. Daarom worden er in samenwerking met het Rijksvastgoed en Natuurmonumenten beheerschema’s opgesteld. Zo wordt de begrazing van de heide doelgerichter.

Extra schaapskooi

Er wordt gekeken naar hoeveel schapen nodig zijn om de heide zo goed mogelijk te onderhouden. Er is een kans dat de huidige kudde vergroot moet worden. Dat kan betekenen dat een extra schaapskooi in het gebied komt.

Project: Minder paden

Het grote doel van de plannen voor de Ginkel is om een betere balans te brengen tussen wat goed is voor de natuur en fijn voor de bezoeker. Die balans kunnen we bereiken door bepaalde gebieden aan te wijzen voor recreatie. Dat betekent dat we bezoekers leiden naar plekken die we willen openstellen voor bezoek. In de kwetsbare gebieden verminderen we het aantal paden. Op die manier wordt het daar rustiger.